Ở Tân Nhựt, gia đình có con nhỏ thường gửi theo một trong ba đường: trường mầm non công lập nhận trẻ theo địa bàn và chỉ tiêu; trường, nhóm lớp mầm non tư thục; và nhóm trẻ độc lập quy mô nhỏ mở ngay trong khu dân cư, khu trọ. Trẻ dưới ba tuổi và gia đình làm ca thường phải dựa vào loại thứ hai, thứ ba. Trước khi gửi, cần kiểm cơ sở có được phép hoạt động không, số trẻ trên mỗi cô, chỗ ngủ, bếp, lối thoát khi cháy, và đến xem vào giờ trẻ đang sinh hoạt.
Bài này viết cho bố mẹ ở các khu trọ quanh Tân Túc, Tân Kiên và vùng ấp của Tân Nhựt cũ, nơi phần đông là người làm công nhân, buôn bán nhỏ, đi ca sáng sớm và về muộn. Trang không giới thiệu hay đánh giá cơ sở cụ thể nào; mức thu không nêu vì khác nhau theo nơi và theo năm.
Bài toán gửi trẻ của gia đình làm ca
Một cặp vợ chồng làm trong khu công nghiệp hoặc xưởng quanh Tân Nhựt có thể phải có mặt lúc sáu giờ sáng và tan lúc năm, sáu giờ chiều, có tuần tăng ca tới tối. Trường mầm non công lập thường đón trẻ sau giờ đó và trả trẻ trước giờ đó. Khoảng trống một, hai tiếng mỗi đầu ngày là chuyện có thật, và chính khoảng trống này đẩy nhiều gia đình sang nhóm trẻ gần nhà trọ.
Nhiều gia đình chọn cách gửi con về quê cho ông bà đến khi con vào lớp 1. Đó là quyết định riêng của từng nhà; điều đáng cân nhắc là khi con lên lại thành phố để vào lớp 1, con phải làm quen cùng lúc với cha mẹ, chỗ ở, trường mới. Nếu đã định cho con học tiểu học ở Tân Nhựt, đưa con lên trước một năm học mẫu giáo ở đây thường giúp con dễ vào nếp hơn.
Cũng có gia đình xoay theo ca: vợ làm ca ngày, chồng làm ca đêm, hoặc hai nhà hàng xóm cùng quê gửi qua gửi lại. Cách này rẻ nhưng mệt và mong manh; chỉ cần một người đổi ca là cả hệ thống đổ. Có một phương án dự phòng là điều nên có.
Ba loại nơi gửi và khác nhau của chúng
Trường mầm non công lập. Nhận trẻ theo địa bàn và chỉ tiêu, ưu tiên trẻ mẫu giáo lớn để chuẩn bị vào lớp 1. Cơ sở vật chất, chương trình chăm sóc giáo dục theo quy định. Hạn chế ở vùng đông dân là chỗ ít, nhóm nhà trẻ dưới ba tuổi càng ít, và giờ đón trả không khớp với giờ ca.
Trường, lớp mầm non tư thục. Do cá nhân, tổ chức mở, được cấp phép theo quy định. Thường linh hoạt giờ hơn, nhận trẻ nhỏ tuổi hơn. Chất lượng khác nhau nhiều giữa nơi này với nơi khác, nên phải đi xem tận nơi.
Nhóm trẻ độc lập. Quy mô nhỏ, nhiều nơi mở trong nhà ở, sát khu trọ, giờ giấc theo nhu cầu của công nhân. Thuận tiện nhất nhưng cũng là loại cần kiểm kỹ nhất: cơ sở có đăng ký, được cơ quan quản lý giáo dục cấp phép hay không, người giữ trẻ có được đào tạo về chăm sóc trẻ không.
Giữ trẻ tại nhà không đăng ký. Người quen, hàng xóm trông giúp vài đứa trẻ. Không có cơ chế kiểm tra nào ngoài lòng tin. Nếu dùng, hãy giới hạn ở người thật sự quen biết lâu, số trẻ ít, và thường xuyên ghé bất ngờ.
Những điều kiểm khi đến xem một nhóm trẻ
Hãy đến vào giữa buổi sáng hoặc giờ ăn trưa, không chỉ lúc đón trả. Nhìn bằng mắt, hỏi thẳng, và để ý cách người giữ trẻ trả lời.
- Giấy phép: cơ sở đã được cấp phép hoạt động chưa, ai đứng tên. Cơ sở hoạt động đàng hoàng thường không ngại cho xem.
- Số trẻ và số người trông: đếm thử. Một người trông quá nhiều trẻ nhỏ thì không thể để mắt từng bé, nhất là giờ ăn và giờ ngủ.
- Chỗ ngủ: thoáng, có quạt, nệm riêng, không xếp trẻ quá sát nhau, không ngủ trên gác lửng không có lan can.
- Bếp và nước uống: bếp tách khỏi chỗ trẻ chơi, thức ăn nấu trong ngày, nước uống đun sôi hoặc nước đóng bình rõ nguồn.
- Phòng cháy: nhà có lối thoát thứ hai không, có bình chữa cháy, có ổ điện cao khỏi tầm tay trẻ, có bếp gas đặt an toàn. Nhà trọ cửa cuốn một lối ra là rủi ro lớn.
- Sân chơi và cửa ngõ: có cửa khoá để trẻ không chạy ra đường, nhất là nhà mặt đường lớn có xe tải chạy qua.
- Camera: có thì tốt, nhưng camera không thay được việc bố mẹ ghé thăm và nói chuyện với người trông.
- Cách xử lý khi trẻ ốm: sốt giữa ngày thì gọi ai, có cho uống thuốc không, uống theo chỉ định của ai.
Trẻ dưới ba tuổi: giai đoạn cần chú ý nhất
Nhóm tuổi dưới ba là nhóm khó tìm chỗ gửi nhất và cũng là nhóm dễ tổn thương nhất. Trẻ chưa nói rõ, chưa kể lại được chuyện xảy ra trong ngày. Nhiều tai nạn ở trẻ nhỏ xảy ra tại nhà và nơi giữ trẻ: hóc dị vật khi ăn, té từ cầu thang, đuối nước trong xô, chậu, bể chứa nước.
Ở vùng Tân Nhựt có nhiều kênh rạch, ao, mương nội đồng sát nhà, chuyện đuối nước càng phải tính. Nhóm trẻ có mương nước sau nhà, có bồn chứa nước không đậy, có chậu nước sinh hoạt để dưới đất là nơi cần hỏi kỹ. Ở nhà mình cũng vậy: lu, khạp, xô nước đều phải đậy kín.
Dấu hiệu nên xem lại nơi gửi: con sợ hãi rõ rệt khi đến nơi, có vết bầm không giải thích được, người giữ trẻ né tránh câu hỏi, cơ sở không cho bố mẹ vào xem. Những dấu hiệu này không tự nó chứng minh điều gì, nhưng đủ để bạn tìm hiểu kỹ và cân nhắc đổi chỗ.
Đăng ký vào trường công lập: làm từ sớm
Trường mầm non công lập nhận trẻ theo kế hoạch tuyển sinh hằng năm, thường ưu tiên trẻ trong địa bàn, ưu tiên trẻ mẫu giáo lớn. Gia đình mới dọn về Tân Nhựt nên đăng ký tạm trú cho con ngay, rồi hỏi trường mầm non gần nhà về thời điểm nhận hồ sơ. Đừng chờ đến tháng tám mới hỏi; lúc đó thường đã kín.
Hồ sơ thường có giấy khai sinh, thông tin cư trú, sổ tiêm chủng hoặc giấy xác nhận tiêm chủng. Chuẩn bị trước bản sao sổ tiêm chủng, vì nhiều trường hỏi để biết trẻ đã tiêm đủ các mũi cơ bản chưa (xem thêm bài về tiêm chủng cho trẻ trong cùng mục).
Về chi phí, chính sách miễn, hỗ trợ học phí với giáo dục mầm non công lập được điều chỉnh trong những năm gần đây. Ngoài học phí còn các khoản như tiền ăn, bán trú, đồ dùng. Trang không nêu con số; hãy hỏi trường về tổng các khoản một tháng và các chính sách hỗ trợ đang áp dụng, nhất là hỗ trợ cho con công nhân nếu có.
Một buổi đưa con đi gửi của gia đình ở khu trọ
Một ví dụ giả định quen thuộc: hai vợ chồng thuê phòng trong một dãy trọ ở Tân Kiên, chồng làm ca sáng ở xưởng gần đường Nguyễn Cửu Phú, vợ bán hàng ở chợ. Năm giờ rưỡi sáng, mẹ cho con ăn vài muỗng cháo, bỏ thêm bộ đồ, khăn, bình nước vào giỏ; sáu giờ kém, bố chở con qua nhóm trẻ cách hai con hẻm rồi chạy thẳng vào xưởng. Chiều, mẹ dọn hàng sớm đi đón.
Điều giúp nhịp này bền là sự rõ ràng: người trông biết ai được đón trẻ, có số liên lạc của cả bố và mẹ, biết con dị ứng gì, đang uống thuốc gì theo đơn bác sĩ. Bố mẹ ghi những thông tin đó ra một tờ giấy để ở nơi gửi, mỗi khi có thay đổi thì báo lại.
Một thói quen nhỏ nhưng có ích: mỗi tuần một lần, đến đón sớm hơn bình thường hai mươi phút, ngồi xem con chơi. Nhìn cách con hoà với các bạn và cách người trông nói chuyện với trẻ, bố mẹ hiểu nơi gửi rõ hơn mọi lời giới thiệu.
Ngày đầu đi gửi và tuần đầu làm quen
Trẻ nhỏ khóc trong những ngày đầu đi gửi là chuyện bình thường; nhiều bố mẹ vì xót con mà đổi chỗ liên tục, làm con càng khó quen. Một số cách giúp con nhẹ nhàng hơn: tuần đầu gửi nửa ngày nếu được, mang theo một món đồ quen như cái gối nhỏ hay con thú bông, chào con rõ ràng rồi đi chứ không lén bỏ đi khi con không để ý.
Kể cho người trông những thói quen của con: con ngủ có cần vỗ lưng không, ăn món gì dễ, sợ gì, gọi đi vệ sinh bằng từ gì. Trẻ ở các gia đình từ miền Tây, miền Trung lên có thể gọi tên đồ vật theo tiếng địa phương; người trông biết trước thì hiểu con nhanh hơn.
Theo dõi con trong hai, ba tuần: con ăn ngủ thế nào, có vui khi được đón không, có kể chuyện bạn, chuyện cô không. Nếu sau một thời gian con vẫn hoảng sợ mỗi lần tới cửa, ngủ không yên, sút cân, hãy nói chuyện với người trông, và nếu cần, tìm nơi khác. Đổi chỗ vì lý do rõ ràng khác với đổi chỗ vì sốt ruột.
Ăn uống và sức khoẻ của trẻ ở nơi gửi
Trẻ đi gửi tiếp xúc với nhiều bạn nên hay ốm vặt trong những tháng đầu: sổ mũi, ho, tiêu chảy. Phần lớn tự khỏi, nhưng có những bệnh lây nhanh trong nhóm trẻ như tay chân miệng, cúm, các bệnh đường ruột. Nơi gửi có cách ly trẻ ốm, có rửa tay cho trẻ trước khi ăn, có lau sàn và đồ chơi thường xuyên hay không là điều nên hỏi.
Về ăn uống, hỏi thực đơn trong tuần, ai nấu, nấu ở đâu, thức ăn mua từ đâu. Trẻ dưới hai tuổi cần thức ăn mềm, chia nhỏ; nơi gửi cho trẻ ăn cùng một món cơm như người lớn là chưa phù hợp. Nếu con dị ứng sữa, trứng, hải sản hay thứ gì khác, ghi rõ ra giấy và dặn trực tiếp.
Khi con sốt, phát ban, bỏ ăn, lừ đừ, nên cho con ở nhà và đưa đi khám, vừa để con được chăm đúng, vừa để không lây cho bạn. Trẻ có dấu hiệu nặng như co giật, khó thở, li bì cần đưa đến cơ sở y tế ngay. Các bài khác trong mục này nói về đưa con đi khám ở Tân Nhựt, trong đó có Bệnh viện Nhi đồng Thành phố ở Tân Kiên cũ.
Câu hỏi thường gặp
Ở Tân Nhựt có trường mầm non công lập nhận trẻ dưới 3 tuổi không?
Một số trường công lập có nhóm nhà trẻ, nhưng chỉ tiêu cho trẻ dưới ba tuổi thường ít ở vùng đông dân. Hỏi trực tiếp trường gần nhà về chỉ tiêu và thời điểm nhận hồ sơ; nếu không có chỗ, cân nhắc trường tư thục hoặc nhóm trẻ đã được cấp phép.
Làm sao biết một nhóm trẻ trong khu trọ có giấy phép?
Hỏi thẳng chủ cơ sở xem quyết định cho phép hoạt động, và có thể hỏi bộ phận phụ trách giáo dục của UBND xã Tân Nhựt. Cơ sở hoạt động đàng hoàng thường không ngại cho xem giấy tờ và cho bố mẹ vào tham quan giờ trẻ sinh hoạt.
Con bị sốt ở nhóm trẻ thì người trông có được cho uống thuốc không?
Nên thoả thuận trước: thông thường người trông báo ngay cho bố mẹ và chỉ cho uống thuốc khi có chỉ định rõ của bác sĩ và sự đồng ý của bố mẹ. Trẻ sốt cao, co giật, lừ đừ, khó thở cần được đưa đến cơ sở y tế ngay.
Gửi con về quê hay giữ con ở Tân Nhựt thì tốt hơn?
Không có câu trả lời chung; tuỳ sức khoẻ ông bà, điều kiện chỗ ở và giờ làm của bố mẹ. Nếu định cho con học tiểu học ở Tân Nhựt, đưa con lên trước ít nhất một năm mẫu giáo giúp con làm quen môi trường, bạn bè và nề nếp mới.
Hồ sơ vào mầm non công lập cần những gì?
Thường có giấy khai sinh, thông tin cư trú của trẻ và giấy tờ về tiêm chủng; danh mục cụ thể theo hướng dẫn của trường và kế hoạch tuyển sinh năm đó. Đăng ký tạm trú cho con ngay khi dọn về và hỏi trường từ sớm.
Nhà gần kênh rạch thì cần chú ý gì với trẻ nhỏ?
Đuối nước có thể xảy ra rất nhanh, kể cả trong xô, chậu, lu nước. Rào lối ra mương, ao sau nhà, đậy kín mọi vật chứa nước, không để trẻ chơi một mình gần nước, và hỏi nơi gửi trẻ xem quanh nhà có nguồn nước hở không.