Ở Tân Nhựt, ca chiều của nhiều nhà máy tan vào khoảng mười giờ đêm hoặc muộn hơn; vì thế quanh các khu trọ có một lớp quán ăn khuya: cháo, hủ tiếu gõ, mì xào, bánh mì, xe trái cây, quán nhậu bình dân. Những quán này nuôi bữa tối của người tan ca muộn, của tài xế, bảo vệ, người giao hàng chạy đêm.
Bài viết tả đời sống ăn đêm ở vùng ven đô, những món thường gặp, cách ăn khuya cho đỡ hại sức, và chuyện an toàn khi đi lại, tụ tập ban đêm. Không có tên quán, không có giá thật.
Vì sao vùng này có nhiều quán khuya
Trong một khu trọ đông công nhân, giờ tan ca không trùng giờ ăn tối của gia đình bình thường. Người làm ca chiều tan khoảng mười giờ, có nơi muộn hơn; ca tăng ca kéo dài tới khuya. Về tới phòng, bếp tắt, chợ đóng, quán cơm đã dọn; nhu cầu ăn khuya hình thành tự nhiên.
Những người bán khuya thường là người ở ngay khu trọ: vợ chồng công nhân, người lớn tuổi muốn kiếm thêm, người bán ban ngày ở chợ tối tiếp tục. Xe hủ tiếu gõ đẩy vòng quanh các hẻm, gõ cái lách cách để báo; quán cháo mở trên vỉa hè trước nhà, vài bộ bàn ghế nhựa, ngọn đèn treo.
Ở phía Tân Kiên cũ gần các trục đường lớn và khu dân cư mới, quán khuya đa dạng hơn: quán nướng, quán lẩu, quán ốc, quán cà phê mở muộn, phục vụ cả người trẻ đi chơi. Ở phía Tân Nhựt cũ còn nhiều ruộng, quán khuya thưa, chủ yếu tập trung quanh các khu trọ lớn.
Những món ăn khuya thường gặp
Cháo. Cháo lòng, cháo vịt, cháo cá, cháo trắng ăn với hột vịt muối, khô. Nhẹ, nóng, dễ tiêu, hợp người mệt sau ca.
Hủ tiếu gõ, mì gõ. Xe đẩy đi vòng các hẻm, khách gọi là người bán mang tô tới tận cửa phòng. Món nước nóng, phần vừa đủ, hợp ăn khuya.
Mì xào, cơm chiên. Món chiên xào no lâu, nhưng nhiều dầu; ăn khuya thường xuyên dễ khó tiêu.
Bánh mì, bánh bao. Mua nhanh, mang về phòng; có xe bánh mì bán xuyên đêm ở một số trục đường.
Ốc, nướng, lẩu. Quán nhậu bình dân mở tới khuya, đông vào ngày lĩnh lương, cuối tuần. Ăn chung với bạn bè, thường đi kèm rượu bia.
Trái cây, chè. Xe trái cây cắt sẵn, chè, sữa đậu nành nóng là món tráng miệng hay bữa khuya nhẹ của nhiều người.
Cơm chiên, cơm phần muộn. Một số quán cơm bình dân gần khu trọ bán kéo dài tới khuya cho người tan ca, phần cơm còn lại được hâm nóng; nên chọn món còn nóng, hỏi món nào nấu trong ngày.
Ăn khuya có hại không: nhìn cho đúng
Người tan ca lúc mười, mười một giờ đêm mà chưa ăn tối thì bữa khuya chính là bữa tối, không ăn mới là hại. Câu hỏi đúng không phải là "có nên ăn khuya" mà là "ăn khuya thế nào".
Gợi ý chung: ăn lượng vừa phải, chọn món nóng, nhiều nước, dễ tiêu như cháo, hủ tiếu, súp; hạn chế món chiên rán, nhiều dầu mỡ, nhiều gia vị cay; không ăn quá no rồi nằm ngay. Nếu có thể, ăn nhẹ giữa ca chiều để bữa khuya không phải quá lớn.
Cũng nên để ý nước uống: sau ca làm trong xưởng nóng, nhiều người uống liền mấy ly nước đá, trà đá lớn rồi đi ngủ, nửa đêm thức giấc đi vệ sinh. Uống nước đều trong ca, bữa khuya uống vừa phải sẽ giúp giấc ngủ liền mạch hơn.
Người có vấn đề dạ dày, trào ngược, tiểu đường, tăng huyết áp nên hỏi bác sĩ về giờ ăn và món phù hợp với lịch làm việc. Làm ca kéo dài nhiều năm ảnh hưởng đến giấc ngủ và chuyển hoá của nhiều người; khám sức khoẻ định kỳ là cần thiết.
Quán nhậu sau ca và chuyện rượu bia
Ngày lĩnh lương, cuối tuần, các quán nhậu bình dân quanh khu trọ đông hẳn. Nhậu là cách nhiều người giải toả sau những ngày làm việc nặng, gặp bạn đồng hương, đồng nghiệp. Chuyện này không xấu; vấn đề là uống bao nhiêu và về nhà bằng cách nào.
Những rủi ro hay gặp: uống nhiều rồi tự lái xe máy về, nhất là băng qua Quốc lộ 1 nơi xe tải, xe container chạy suốt đêm; cự cãi, ẩu đả khi say; tiêu hết tiền lương trong vài buổi; ảnh hưởng đến ca làm hôm sau. Pháp luật hiện hành nghiêm cấm điều khiển phương tiện khi trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.
Những cách đơn giản mà người trong xóm trọ hay làm: chọn quán gần, đi bộ về; cử một người không uống đưa cả nhóm về; gọi xe ôm, xe công nghệ; đặt giới hạn tiền cho mỗi buổi; không ép người khác uống. Chủ quán cũng có thể nhắc khách không lái xe khi đã say.
An toàn khi đi ăn khuya
Đêm ở vùng ven đô vắng hơn nội thành, có những đoạn đường tối, ít người. Vài điều nên nhớ:
- Đi theo đường có đèn, đông người; tránh các đoạn đường vắng ven ruộng, ven kênh vào giờ khuya.
- Không để điện thoại, ví hở ra ngoài khi đứng chờ ven đường; giật đồ thường xảy ra ở chỗ vắng.
- Khoá xe khi đậu ở quán, dù chỉ ngồi một lúc; chọn quán có người trông xe hoặc đậu trong tầm mắt.
- Đi theo nhóm nếu phải qua đoạn đường vắng; phụ nữ đi một mình nên báo cho người thân biết giờ về.
- Băng qua đường lớn ban đêm đặc biệt cẩn thận: xe tải chạy nhanh, tài xế khó thấy người đi bộ.
- Khi gặp ẩu đả ở quán, tránh xa, không quay phim chen vào, báo công an nếu có người bị thương.
Những điều này không phải để làm người ta sợ đêm, mà để những bữa ăn khuya sau ca luôn kết thúc bằng một giấc ngủ yên.
Người bán khuya: thức để người khác được ăn
Người bán hủ tiếu gõ, cháo khuya ở Tân Nhựt nhiều khi bắt đầu nấu từ chiều, bán từ tối tới một, hai giờ sáng. Họ thuộc giờ tan ca của từng nhà máy quanh vùng, biết hẻm nào đông người về muộn, khách nào hay gọi món gì.
Nghề bán khuya vất vả và có rủi ro: thức đêm triền miên, đẩy xe qua những đoạn đường tối, có lúc gặp khách say gây chuyện, có đêm mưa không bán được. Nhiều người bán chỉ làm vài năm để có vốn, rồi chuyển sang việc khác hoặc mở quán ban ngày.
Người mua có thể giúp những người bán này bằng những việc nhỏ: trả tiền đúng, không gọi món rồi bỏ đi, trả lại chén tô khi ăn trong phòng, nhắc nhau không xả rác quanh xe. Một xe hủ tiếu gõ quen thuộc là một phần âm thanh và mùi vị của đêm khu trọ.
Chọn món ăn khuya theo tình trạng
Bảng gợi ý chung để chọn món cho hợp sau một ca làm. Không thay cho lời khuyên của bác sĩ với người có bệnh.
| Tình trạng | Món nên chọn | Nên tránh |
|---|---|---|
| Mệt, ít đói | Cháo, súp, sữa đậu nành nóng | Ăn cố cho no |
| Đói nhiều sau ca nặng | Hủ tiếu, cơm phần vừa phải, bánh mì có trứng | Ăn quá nhanh, quá no rồi ngủ ngay |
| Hay đầy bụng, ợ chua | Món nước nhẹ, ít dầu | Món chiên, cay, cà phê, rượu bia |
| Ngày mai làm ca sáng | Món nhẹ, ăn sớm nhất có thể | Nhậu khuya, thức muộn |
| Trời mưa lạnh | Món nóng nhiều nước | Đồ uống lạnh, đá nhiều |
Điều quan trọng nhất khi ăn khuya là ăn rồi được nghỉ ngơi. Nếu bữa khuya kéo theo nhậu tới hai, ba giờ sáng, ca hôm sau sẽ chịu thiệt.
Với người phải đi ca liên tục nhiều tuần, giữ giờ ăn khuya gần như cố định mỗi ngày cũng giúp cơ thể quen nhịp, đỡ mệt hơn so với hôm ăn sớm hôm ăn rất muộn.
Khi muốn tự nấu thay vì ăn quán khuya
Nhiều người ở trọ lâu năm chuyển dần sang tự chuẩn bị bữa khuya để tiết kiệm và chủ động giờ ăn. Cách làm thường là nấu một nồi cháo hay nồi canh từ trước khi đi ca chiều, về chỉ cần hâm lại; hoặc trữ sẵn mì, trứng, rau dễ nấu, đậu hũ, xúc xích để nấu nhanh trong mười phút.
Nồi cơm điện, bếp điện nhỏ là đủ cho phần lớn món khuya đơn giản. Lưu ý an toàn: không nấu trong lúc buồn ngủ rồi bỏ bếp, không để nồi nấu chạy khi đi ngủ, rút điện sau khi dùng. Bếp gas mini trong phòng trọ chật cần thoáng khí, xa rèm và chăn mền.
Ở chung với bạn cùng ca, hai người thay nhau nấu bữa khuya mỗi người một tuần cũng là cách nhiều nhóm áp dụng. Bữa khuya tự nấu, ăn cùng nhau trong phòng trọ nhiều khi là lúc dễ chịu nhất trong ngày làm ca.
Quán khuya và hàng xóm: chuyện tiếng ồn, rác
Quán khuya vui với người ăn nhưng có khi phiền với người ở cạnh. Tiếng nói chuyện, tiếng nhạc từ quán nhậu, tiếng xe máy đến đi, mùi khói nướng, rác vỏ lon để lại sau khi quán dọn là những chuyện hàng xóm hay phàn nàn. Ở một xã có cả người gốc ngủ sớm lẫn người làm ca ngủ ngày, chuyện này càng dễ căng.
Chủ quán khuya có thể giảm phiền bằng những việc cụ thể: không mở nhạc to, không bày bàn ghế lấn chắn lối đi, dọn rác sạch sau khi đóng quán, nhắc khách nói nhỏ khi đã khuya, không bán cho khách đã say gây ồn. Pháp luật có quy định về giữ trật tự công cộng, sử dụng lòng đường, vỉa hè mà người bán nên tìm hiểu.
Khách cũng góp phần: nói chuyện vừa phải, không rồ ga, không xả rác, rời quán đúng giờ quán đóng. Hàng xóm khó chịu thì nói thẳng với chủ quán trước, nhờ tổ dân phố hoà giải nếu cần, tránh để chuyện thành xích mích lớn.
Đêm lĩnh lương: nhịp riêng của khu trọ
Người ở khu trọ Tân Nhựt ít khi cần lịch để biết ngày lĩnh lương: tối hôm đó quán nhậu đông, xe trái cây bán chạy, tiệm điện thoại, tiệm quần áo mở muộn, các nhóm bạn rủ nhau đi ăn lẩu, nướng. Đó là một trong số ít đêm người lao động cho phép mình tiêu nhiều hơn bình thường.
Cũng là lúc dễ chi quá tay. Nhiều người sau vài buổi vui đã thấy thiếu tiền gửi về quê, tiền phòng, tiền ăn cho nửa tháng còn lại. Một thói quen đơn giản được nhiều người áp dụng là tách riêng ngay phần tiền phòng, tiền gửi về nhà, tiền ăn cơ bản khi vừa nhận lương, phần còn lại mới dùng cho ăn uống, vui chơi.
Đêm lĩnh lương cũng là đêm đường sá đông người về muộn, có rượu bia. Người đi đường nên chậm lại, nhất là ở các ngã ba vào khu trọ, đoạn giao Quốc lộ 1.
Câu hỏi thường gặp
Mười một giờ đêm ở Tân Nhựt còn quán ăn không?
Quanh các khu trọ lớn và trục đường đông thường còn quán cháo, hủ tiếu gõ, mì xào, bánh mì, quán nhậu mở muộn. Ở các khu còn nhiều ruộng, quán khuya thưa hơn. Nên hỏi người ở trọ lâu năm để biết quán quanh nhà.
Ăn khuya xong có nên ngủ ngay không?
Không nên ngủ ngay sau khi ăn no. Nghỉ một lúc, đi lại nhẹ trong phòng, rồi mới ngủ. Chọn món nhẹ, lượng vừa phải giúp ngủ dễ hơn. Người có trào ngược dạ dày nên hỏi bác sĩ về khoảng cách giữa bữa ăn và giờ ngủ.
Hủ tiếu gõ có an toàn vệ sinh không?
Tuỳ người bán. Nước dùng được giữ nóng liên tục là điểm tốt; chén tô phải được rửa sạch, rau sống để đậy kín. Mua ở xe quen, quan sát cách rửa chén, chỗ để rau. Thấy không yên tâm thì xin bỏ rau sống.
Đi nhậu sau ca rồi về bằng cách nào cho an toàn?
Chọn quán gần để đi bộ về, cử một người không uống chở cả nhóm, hoặc gọi xe ôm, xe công nghệ. Không tự lái xe khi đã uống rượu bia; pháp luật nghiêm cấm và Quốc lộ 1 ban đêm có nhiều xe tải chạy nhanh.
Đi ăn khuya một mình có an toàn không?
Phần lớn an toàn nếu đi đường có đèn, đông người, giữ điện thoại và ví kín, khoá xe khi đậu. Tránh những đoạn đường vắng ven ruộng, ven kênh vào giờ khuya. Báo cho người thân, bạn cùng phòng biết khi về muộn.
Ăn mì gói thay bữa khuya có sao không?
Thỉnh thoảng thì không sao, nhưng ăn thường xuyên thiếu chất và nhiều muối. Nên thêm trứng, rau, đậu hũ vào tô mì, và cố gắng xen kẽ các món có đủ đạm, rau trong tuần.