Khi đơn hàng chững lại, doanh nghiệp ở Tân Nhựt có ba con đường hợp pháp: tạm ngừng kinh doanh trong một thời hạn rồi hoạt động lại; giải thể để chấm dứt hẳn; hoặc chuyển nhượng cho người khác tiếp tục. Điều không nên làm là bỏ mặc công ty, không nộp tờ khai, không làm thủ tục gì: doanh nghiệp sẽ bị đánh dấu không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nợ thuế, tiền phạt cộng dồn, và người đại diện có thể gặp hạn chế khi làm các thủ tục sau này.
Theo danh bạ doanh nghiệp của trang, khoảng 123 đơn vị trên địa bàn đang ở trạng thái tạm ngừng, nhiều nhất là bán buôn, sau đó là sản xuất, dịch vụ, xây dựng. Bài giải thích theo nguyên lý để chủ doanh nghiệp nhỏ biết mình có những lựa chọn nào; thủ tục, thời hạn cụ thể theo quy định hiện hành, nên hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế hoặc người có chuyên môn.
Vì sao doanh nghiệp tạm ngừng: nhìn từ danh bạ
Nhìn vào cơ cấu các doanh nghiệp tạm ngừng theo danh bạ, bán buôn đứng đầu, kế đến sản xuất, dịch vụ, xây dựng. Điều này khớp với cảm nhận của người làm ăn trong vùng: bán buôn vật liệu, kim loại nhạy với thị trường xây dựng; xưởng gia công phụ thuộc đơn hàng của khách lớn; nhà thầu nhỏ sống theo công trình.
Tạm ngừng không có nghĩa là thất bại. Nhiều doanh nghiệp tạm ngừng để chờ mùa, chờ đơn hàng, sắp xếp lại, chuyển xưởng. Có doanh nghiệp tạm ngừng vì chủ đi làm công cho nơi khác một thời gian. Đó là quyết định hợp lý khi tiếp tục chạy chỉ làm lỗ thêm.
Điều đáng lo hơn là những doanh nghiệp ngừng thật mà không làm thủ tục gì. Chúng không xuất hiện là "tạm ngừng" trên danh bạ mà vẫn "đang hoạt động" cho tới khi cơ quan thuế xác minh và chuyển trạng thái. Đối tác giao dịch nhầm với những đơn vị này là rủi ro có thật.
Ba con đường, khác nhau ở đâu
Tóm tắt theo nguyên lý; điều kiện và thủ tục cụ thể theo quy định hiện hành.
| Lựa chọn | Khi nào hợp | Việc phải làm | Sau đó |
|---|---|---|---|
| Tạm ngừng kinh doanh | Định quay lại trong một thời gian | Thông báo trước theo quy định, xử lý hợp đồng, hoá đơn, nghĩa vụ thuế | Hết hạn thì hoạt động lại hoặc gia hạn, giải thể |
| Giải thể | Không định làm tiếp, trả được hết nợ | Quyết định giải thể, thanh toán nợ, quyết toán thuế, đóng mã số thuế | Doanh nghiệp chấm dứt tồn tại |
| Chuyển nhượng, bán lại | Có người muốn tiếp tục dùng pháp nhân | Chuyển nhượng phần vốn, cổ phần, đăng ký thay đổi | Người mới chịu trách nhiệm từ thời điểm nhận |
| Bỏ mặc (không nên) | Không có | Không làm gì | Bị đánh dấu không hoạt động, nợ, phạt cộng dồn |
Doanh nghiệp không trả nổi nợ đến hạn thì không thể giải thể theo thủ tục thông thường mà có thể phải đi theo thủ tục phá sản theo luật; trường hợp này cần luật sư.
Tạm ngừng: làm đúng để quay lại dễ
Doanh nghiệp tạm ngừng phải thông báo cho cơ quan đăng ký kinh doanh trước thời điểm tạm ngừng theo thời hạn luật định; thời gian tạm ngừng mỗi lần có giới hạn và có thể gia hạn. Chi nhánh, địa điểm kinh doanh cũng có thể tạm ngừng riêng.
Trong thời gian tạm ngừng, doanh nghiệp không được ký hợp đồng mới, không xuất hoá đơn trừ trường hợp hoàn tất hợp đồng đã ký trước; phải nộp đủ số thuế còn nợ, tiếp tục thanh toán các khoản nợ, hoàn thành hợp đồng đã ký với khách hàng và người lao động, trừ khi có thoả thuận khác. Nghĩa vụ kê khai thuế trong thời gian tạm ngừng có quy định riêng; hỏi cơ quan thuế để biết kỳ nào còn phải nộp.
Trước khi tạm ngừng, nói chuyện với người lao động, thanh toán lương, xử lý bảo hiểm xã hội theo đúng luật. Báo cho khách hàng, nhà cung cấp; với hợp đồng thuê xưởng ở Tân Nhựt, thoả thuận với chủ mặt bằng về thời gian tạm dừng hay trả lại.
Giải thể: trình tự chung
Giải thể là thủ tục nhiều bước, có thể kéo dài; nguyên tắc là trả hết nợ và quyết toán xong nghĩa vụ trước khi doanh nghiệp chấm dứt.
- Chủ sở hữu, hội đồng thành viên hoặc đại hội đồng cổ đông ra quyết định giải thể theo điều lệ và luật.
- Gửi quyết định giải thể đến cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế, người lao động, chủ nợ, người có quyền lợi liên quan; niêm yết theo quy định.
- Thanh lý tài sản, thu hồi công nợ, thanh toán các khoản nợ theo thứ tự luật định (lương, bảo hiểm của người lao động; nợ thuế; các khoản nợ khác).
- Quyết toán thuế, xử lý hoá đơn còn lại, đóng mã số thuế; chấm dứt hiệu lực mã số thuế của chi nhánh, địa điểm kinh doanh nếu có.
- Nộp hồ sơ giải thể để cơ quan đăng ký kinh doanh cập nhật tình trạng doanh nghiệp đã giải thể.
Thành viên, chủ sở hữu, người quản lý có thể phải chịu trách nhiệm về những khoản nợ chưa thanh toán nếu hồ sơ giải thể không trung thực. Đây không phải thủ tục để "xoá nợ". Với doanh nghiệp nhỏ có sổ sách chưa đầy đủ, thời gian giải thể thường kéo dài vì phải rà soát, quyết toán lại nhiều năm; chuẩn bị hồ sơ sớm giúp rút ngắn đáng kể.
Dấu hiệu nên tính sớm, đừng đợi cạn vốn
Quyết định tạm ngừng hay giải thể dễ hơn nhiều khi doanh nghiệp còn tiền để trả lương, trả nhà cung cấp, quyết toán thuế. Chủ xưởng, chủ đại lý thường chờ thêm một tháng, một quý với hy vọng đơn hàng quay lại, đến khi quyết định thì đã nợ khắp nơi.
Những dấu hiệu nên ngồi lại tính toán nghiêm túc: nhiều tháng liền doanh thu không đủ trả chi phí cố định như tiền thuê xưởng, lương, lãi vay; phải vay nóng để trả lương; khách lớn nhất ngừng đặt hàng mà chưa có khách thay thế; công nợ phải thu quá hạn ngày càng lớn; máy móc phải bán dần để xoay tiền.
Ngồi lại tính toán không có nghĩa là đóng cửa ngay. Có khi thu nhỏ quy mô, trả bớt một phần xưởng, chuyển sang làm gia công cho xưởng khác, hay tạm ngừng vài tháng là đủ. Nhưng tính sớm thì còn nhiều lựa chọn; tính muộn thì chỉ còn những lựa chọn xấu.
Bỏ mặc công ty: cái giá phải trả về sau
Nhiều chủ xưởng nhỏ nghĩ đơn giản: không làm nữa thì thôi, khoá cửa, đi làm việc khác. Nhưng công ty vẫn tồn tại trên giấy. Không nộp tờ khai thuế thì bị phạt chậm nộp; cán bộ thuế đến xác minh không thấy ai, doanh nghiệp bị chuyển sang trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; nợ thuế, tiền chậm nộp tiếp tục tính.
Hệ quả có thể kéo đến người đại diện theo pháp luật: hạn chế khi thành lập, quản lý doanh nghiệp khác, các biện pháp quản lý thuế theo quy định đối với người đại diện của doanh nghiệp nợ thuế. Đến khi cần làm lại một công ty mới, người đó mới phát hiện mình bị vướng.
Nếu đã lỡ bỏ mặc, cách đúng là liên hệ cơ quan thuế quản lý, hỏi tình trạng, nộp bổ sung các tờ khai còn thiếu, nộp phạt theo quy định, rồi chọn tạm ngừng hay giải thể. Càng để lâu, việc càng nặng. Trường hợp hồ sơ, chứng từ đã thất lạc nhiều năm, nên nhờ kế toán hoặc người có chuyên môn rà lại trước khi làm việc với cơ quan thuế, để biết mình đang ở đâu và cần bổ sung những gì.
Bán lại công ty: cẩn thận cả hai phía
Có người mua lại công ty đang có sẵn để dùng pháp nhân, lịch sử hoạt động, hồ sơ năng lực. Người bán thoát được việc giải thể, người mua đỡ thời gian lập mới. Nhưng đây là giao dịch nhiều rủi ro nếu không kiểm kỹ.
Người mua cần kiểm: nợ thuế, nợ bảo hiểm, nợ nhà cung cấp, hợp đồng đang dang dở, tranh chấp, tình trạng hoá đơn, trạng thái trên hệ thống thuế. Người bán cần bảo đảm việc chuyển nhượng được đăng ký thay đổi đầy đủ (chủ sở hữu, người đại diện), để không còn đứng tên chịu trách nhiệm cho những gì người mới làm sau này.
Ở vùng có nhiều doanh nghiệp nhỏ như Tân Nhựt, có những lời mời mua bán "công ty sẵn có hoá đơn" đáng ngờ. Mua bán pháp nhân để xuất hoá đơn khống là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Mọi giao dịch chuyển nhượng nên có luật sư hoặc người có chuyên môn kiểm tra.
Doanh nghiệp đã đổi địa chỉ vì sáp nhập: kiểm trước khi làm thủ tục
Doanh nghiệp ở Tân Túc, Tân Kiên cũ chuẩn bị tạm ngừng hay giải thể nên kiểm địa chỉ trên hệ thống đăng ký và hệ thống thuế đã thống nhất theo xã Tân Nhựt hay chưa. Hồ sơ ghi địa chỉ lệch nhau giữa các nơi có thể làm chậm thủ tục.
Với doanh nghiệp ở dải giáp ranh Bình Tân, nếu địa chỉ mới thuộc phường Tân Tạo, đơn vị thuế quản lý có thể khác; hỏi rõ trước khi nộp hồ sơ. Hồ sơ đất, hợp đồng thuê xưởng, giấy phép môi trường, phòng cháy ghi địa chỉ cũ vẫn có giá trị, nhưng khi thanh lý, bàn giao nên ghi chú cả địa chỉ mới để người nhận đối chiếu.
Nếu doanh nghiệp còn chi nhánh, địa điểm kinh doanh ở nơi khác, nhớ chấm dứt hoạt động của chúng trước hoặc cùng lúc với thủ tục giải thể công ty.
Sau khi đóng cửa: người lao động và hàng xóm
Đóng một xưởng ở Tân Nhựt không chỉ là chuyện giấy tờ. Người lao động cần được trả đủ lương, trợ cấp theo luật, chốt sổ bảo hiểm xã hội để họ hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đủ điều kiện và đi làm nơi khác. Chậm chốt sổ khiến người lao động mất quyền lợi, có khi kéo dài nhiều tháng.
Thu dọn máy móc, nguyên liệu, chất thải, đặc biệt là hoá chất, dầu nhớt, phế liệu nhựa. Xưởng bỏ hoang với đống phế liệu là nguy cơ cháy và ô nhiễm cho cả xóm, và người có trách nhiệm vẫn là chủ cơ sở.
Nếu sau này muốn làm lại, một lần đóng cửa đàng hoàng, trả đủ lương, thanh toán đủ nhà cung cấp, để lại tiếng tốt ở xóm là vốn quý hơn nhiều so với vài khoản tiết kiệm được nhờ bỏ của chạy lấy người.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp ở Tân Nhựt muốn nghỉ vài tháng thì làm gì?
Thông báo tạm ngừng kinh doanh với cơ quan đăng ký kinh doanh trước thời điểm tạm ngừng theo thời hạn luật định, xử lý hợp đồng, nghĩa vụ thuế và người lao động. Trong thời gian tạm ngừng không ký hợp đồng mới, không xuất hoá đơn trừ trường hợp được phép.
Không làm nữa mà không giải thể thì sao?
Doanh nghiệp vẫn tồn tại trên giấy, phát sinh nghĩa vụ kê khai, bị phạt chậm nộp, có thể bị đánh dấu không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Người đại diện theo pháp luật có thể gặp hạn chế khi làm thủ tục sau này. Nên chọn tạm ngừng hoặc giải thể đúng thủ tục.
Giải thể có xoá được nợ không?
Không. Giải thể đòi hỏi doanh nghiệp thanh toán hết nợ và nghĩa vụ tài chính. Doanh nghiệp không trả nổi nợ đến hạn có thể phải theo thủ tục phá sản theo luật; trường hợp này cần luật sư.
Mua lại công ty có sẵn cần kiểm gì?
Nợ thuế, nợ bảo hiểm, nợ nhà cung cấp, hợp đồng dang dở, tranh chấp, tình trạng hoá đơn và trạng thái trên hệ thống thuế. Đăng ký thay đổi chủ sở hữu, người đại diện đầy đủ. Nên có luật sư hoặc người có chuyên môn kiểm tra.
Đóng xưởng thì người lao động được gì?
Người lao động được trả đủ lương, các khoản trợ cấp theo luật lao động, và được chốt sổ bảo hiểm xã hội để hưởng trợ cấp thất nghiệp nếu đủ điều kiện. Chủ doanh nghiệp có trách nhiệm làm các thủ tục này đúng hạn.
Làm sao biết đối tác đang tạm ngừng hay giải thể?
Tra trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp và trang tra cứu của cơ quan thuế theo mã số thuế. Danh bạ doanh nghiệp của trang có cột tình trạng để lọc nhanh, nhưng nên xác nhận lại trên nguồn chính thức trước giao dịch quan trọng.