Thị trấn Tân Túc được lập theo Nghị định 130/2003/NĐ-CP ngày 5/11/2003 của Chính phủ, trên cơ sở 856,41 ha diện tích tự nhiên và 10.939 nhân khẩu của xã Tân Túc, và được chọn làm thị trấn huyện lỵ của huyện Bình Chánh. Vị trí ấy kéo dài tới 30/6/2025, khi cấp huyện bị bỏ và Tân Túc thành một phần của xã Tân Nhựt mới.
Hai mươi hai năm không dài với một vùng đất, nhưng đủ để biến một xã ven sông thành khu trung tâm có công sở, bệnh viện, trường, chợ và những dãy phố mặt tiền. Bài này kể lại vì sao Tân Túc thành huyện lỵ, nó thay đổi ra sao, và vai trò đó còn lại gì sau năm 2025.
Năm 2003: vì sao huyện lỵ dời về Tân Túc
Cũng Nghị định 130/2003 tách một phần lớn phía bắc huyện Bình Chánh để lập quận Bình Tân, gồm các xã Bình Hưng Hòa, Bình Trị Đông, Tân Tạo và thị trấn An Lạc. Khi khu vực An Lạc — nơi tập trung nhiều cơ quan của huyện trước đó — trở thành quận mới, huyện Bình Chánh cần một trung tâm hành chính nằm trong phần đất còn lại.
Tân Túc có mấy điểm thuận: nằm trên Quốc lộ 1, gần như ở giữa trục đông – tây của phần huyện còn lại, đi về thành phố và sang Long An đều tiện. Đất còn rộng, đủ chỗ cho khu hành chính mới. Nghị định ghi rõ thị trấn Tân Túc là thị trấn huyện lỵ.
Sau khi chia, huyện Bình Chánh còn hơn 25 nghìn ha và khoảng 224 nghìn nhân khẩu, gồm thị trấn Tân Túc và các xã còn lại như Tân Kiên, Tân Nhựt, An Phú Tây, Bình Chánh, Tân Quý Tây, Hưng Long, Qui Đức, Đa Phước, Phong Phú cùng các xã phía bắc như Lê Minh Xuân, Vĩnh Lộc, Phạm Văn Hai, Bình Lợi. Tân Túc là đầu mối của cả vùng ấy.
Ranh giới thị trấn Tân Túc theo văn bản năm 2003
Nghị định mô tả địa giới thị trấn khi mới lập như sau:
- Phía đông giáp xã An Phú Tây.
- Phía tây giáp tỉnh Long An.
- Phía nam giáp các xã Tân Quý Tây và Bình Chánh.
- Phía bắc giáp các xã Tân Nhựt và Tân Kiên.
Nhìn ranh này, bạn thấy Tân Túc là một dải đất nối giữa vùng ruộng Tân Nhựt ở phía bắc, vùng cửa ngõ Tân Kiên ở phía đông bắc và các xã phía nam như Bình Chánh, An Phú Tây. Năm 2025, phía bắc và đông bắc được gộp lại với nó; phía nam và đông thì thành xã Bình Chánh mới.
Sông Chợ Đệm chảy qua vùng này là một mốc tự nhiên quan trọng, nhiều khu dân cư cũ của Tân Túc bám theo bờ sông và theo Quốc lộ 1. Đường Nguyễn Hữu Trí, nơi có đình Tân Túc, là một trong những trục cũ nhất của khu trung tâm.
Huyện lỵ thay đổi diện mạo Tân Túc ra sao
Trước 2003, Tân Túc là một xã ven quốc lộ với chợ, đình, ruộng và nhà vườn. Khi thành huyện lỵ, khu hành chính được xây dựng với trụ sở các cơ quan huyện; đường nội bộ được mở; nhiều dãy nhà phố mọc lên dọc trục chính. Đi theo đó là ngân hàng, cửa hàng, quán ăn, văn phòng dịch vụ giấy tờ — những thứ thường mọc quanh một trung tâm hành chính.
Người dân các xã phía nam và phía bắc Bình Chánh khi cần làm việc với huyện đều phải về Tân Túc. Điều đó kéo theo lượng người qua lại thường xuyên, kéo theo chợ và dịch vụ. Một số người lớn tuổi kể rằng có thời "lên huyện" là đi Tân Túc, như một việc phải sắp xếp trước, mang theo đủ giấy tờ.
Song song, làn sóng nhà máy, kho bãi quanh Quốc lộ 1 và khu công nghiệp lân cận cũng làm Tân Túc đông thêm người lao động ở trọ. Vai trò huyện lỵ và vai trò vùng công nghiệp chồng lên nhau, tạo ra một khu trung tâm vừa có công sở vừa có xóm trọ.
Cũng trong giai đoạn này, nhiều tuyến đường quanh khu trung tâm được mở rộng hoặc đặt tên mới, nhiều khu dân cư được quy hoạch trên đất ruộng cũ. Không phải dự án nào cũng làm xong; một số khu đất đã san lấp nhưng để trống nhiều năm. Người ở lâu năm quen nhìn những bãi đất trống ấy như một phần cảnh quan của huyện lỵ.
Những lớp lịch sử cũ hơn của Tân Túc
Đình Tân Túc. Theo báo chí thành phố, đình dựng khoảng năm 1836, nằm trên đường Nguyễn Hữu Trí, được xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố năm 2003. Đây là một trong những công trình cổ nhất của vùng Bình Chánh cũ.
Phong trào đầu thập niên 1930. Tài liệu địa phương ghi đình Tân Túc từng là nơi họp và điểm tập hợp của người dân đấu tranh đòi giảm thuế, chống bắt phu.
Tháng Tám 1945. Đình là nơi tập hợp lực lượng nổi dậy và đặt trụ sở chính quyền cách mạng của làng Tân Túc. Vùng Chợ Đệm gần đó cũng gắn với các cuộc họp của Xứ uỷ Nam Kỳ trong những ngày ấy.
Thời chống Mỹ. Theo các nguồn địa phương, khu vực đình từng giữ hộp thư bí mật và che giấu du kích. Các chi tiết này nằm trong hồ sơ di tích.
Sau ngày 1/7/2025: Tân Túc còn là trung tâm không
Khi cấp huyện bị bỏ, khu hành chính của huyện Bình Chánh không còn chức năng cũ. Theo các thông tin công bố khi sắp xếp, trụ sở của xã Tân Nhựt mới đặt tại khu vực Tân Túc cũ; bạn nên kiểm địa chỉ cụ thể trên cổng thông tin chính thức trước khi đến làm việc. Một số cơ quan khác có thể đã chuyển chức năng hoặc dời đi theo cách tổ chức mới của thành phố.
Dù vậy, vai trò trung tâm của Tân Túc trong đời sống hằng ngày vẫn còn: chợ, trường, ngân hàng, bến xe buýt, các con đường đông người. Với xã Tân Nhựt mới, Tân Túc là phần "phố" rõ nhất, còn Tân Nhựt cũ là phần "đồng".
Một hệ quả dễ thấy: người các xã phía nam như Bình Chánh, Hưng Long trước đây "lên huyện" ở Tân Túc, nay làm giấy tờ ở xã của mình. Dòng người đổ về Tân Túc vì việc hành chính có thể giảm, trong khi dòng người vì việc làm, mua bán vẫn còn nguyên.
Với người dân trong xã, thay đổi lớn nhất có lẽ là khoảng cách: trước đây người Tân Nhựt cũ, Tân Kiên cũ làm giấy ở xã mình, việc lớn mới lên huyện ở Tân Túc; nay mọi việc của xã gom về một trụ sở. Người ở xa trụ sở có thể phải đi xa hơn trước, bù lại một số thủ tục được làm trực tuyến. Chi tiết nên hỏi trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ của xã.
Đọc tài liệu có chữ "huyện lỵ Bình Chánh"
Trong các văn bản, quy hoạch, bài báo từ 2003 tới 2025, "huyện lỵ Bình Chánh" hay "trung tâm huyện" thường chỉ khu vực thị trấn Tân Túc. Tài liệu trước 2003 thì "huyện lỵ" có thể chỉ khu vực An Lạc, nay thuộc Bình Tân. Đọc tài liệu cũ, bạn nên để ý năm ban hành để biết đang nói về nơi nào.
Các quy hoạch "khu trung tâm hành chính huyện" từng được nhắc nhiều trên báo và trong quảng cáo nhà đất. Sau khi bỏ cấp huyện, những quy hoạch đó có thể được điều chỉnh. Đừng mặc định một khu đất "gần trung tâm hành chính huyện" vẫn giữ lợi thế như lúc quảng cáo — hãy kiểm quy hoạch hiện hành tại cơ quan có thẩm quyền.
Với người làm nghiên cứu lịch sử địa phương, giai đoạn 2003–2025 là một chương riêng của Tân Túc: từ một xã trở thành trung tâm của cả huyện, rồi trở lại làm một phần của một xã lớn. Ghi chép lại những đổi thay trong giai đoạn này, khi người trong cuộc còn nhớ rõ, là việc có ích.
Một vòng quanh khu trung tâm Tân Túc hôm nay
Đứng trên Quốc lộ 1 đoạn qua Tân Túc, thứ đầu tiên bạn nhận ra là tiếng ồn: xe tải, xe khách đi miền Tây, xe máy của công nhân. Dọc mặt đường là cửa hàng điện máy, vật liệu, quán cơm, tiệm sửa xe, mặt tiền nào cũng tận dụng làm buôn bán. Đây là bộ mặt mà người đi ngang thấy, và nhiều người tưởng Tân Túc chỉ có vậy.
Rẽ khỏi quốc lộ vào các con đường cũ, nhịp sống chậm hẳn. Nhà cửa thấp, có sân, có cây; những con hẻm dẫn ra bờ sông, nơi còn bến nhỏ và hàng dừa nước. Đình Tân Túc nằm ở khu vực này, nền thấp hơn mặt đường do đường được nâng nhiều lần — một dấu hiệu dễ thấy của việc vùng đất trũng ven sông phải chống ngập qua nhiều đời.
Buổi sáng, khu chợ là nơi đông nhất: người nội trợ, người bán rau từ các ấp, người lao động ghé ăn sáng trước giờ vào ca. Buổi chiều, dòng xe tan ca đổ ra quốc lộ. Tối đến, các quán ăn dọc đường trong khu trọ sáng đèn. Ba nhịp ấy lặp lại mỗi ngày và là "đồng hồ" của khu trung tâm xã.
Người mới đến nên làm quen với "đồng hồ" ấy trước khi chọn giờ đi làm giấy tờ, đi chợ hay chở con đi học: tránh khung giờ tan ca trên quốc lộ là bớt được nửa phần mệt mỏi.
Những gì nên ghi lại về giai đoạn huyện lỵ
Giai đoạn 2003–2025 còn rất gần, nhưng tư liệu thường mất nhanh nhất ở chính những giai đoạn gần. Một số thứ đáng giữ:
- Ảnh chụp khu trung tâm qua các năm: khu hành chính mới xây, các con đường mới mở, cảnh chợ cũ.
- Lời kể của người dân về việc "lên huyện" làm giấy tờ, những đổi thay khi huyện dời về.
- Các quyết định, thông báo, tờ rơi do huyện phát hành mà gia đình còn giữ.
- Ký ức về đình Tân Túc, bến sông, cầu Chợ Đệm trước khi đường được nâng cấp.
- Những tên xóm, tên quán, tên tiệm lâu năm đã không còn.
Những tư liệu này có thể chia sẻ với cơ quan văn hoá của xã, thư viện hoặc các nhóm nghiên cứu lịch sử địa phương. Khi đăng lên mạng, nên ghi chú thời gian, địa điểm, người chụp, và tránh đăng thông tin cá nhân của người khác khi chưa được đồng ý.
Với giới trẻ trong xã, đây cũng là cách gần gũi để tìm hiểu nơi mình lớn lên: hỏi ông bà, cha mẹ về những năm Tân Túc còn là "huyện", so sánh với những gì mình thấy hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
Thị trấn Tân Túc được lập năm nào?
Thị trấn Tân Túc được lập theo Nghị định 130/2003/NĐ-CP ngày 5/11/2003 của Chính phủ, có hiệu lực cuối năm 2003. Thị trấn được lập trên cơ sở 856,41 ha và 10.939 nhân khẩu của xã Tân Túc, đồng thời được chọn làm huyện lỵ Bình Chánh.
Trước năm 2003 huyện lỵ Bình Chánh ở đâu?
Trước khi lập quận Bình Tân, các cơ quan của huyện Bình Chánh tập trung ở khu vực An Lạc phía bắc. Khi An Lạc và các xã quanh đó thành quận Bình Tân năm 2003, trung tâm huyện được dời về Tân Túc.
Tân Túc bây giờ thuộc đơn vị nào?
Từ 1/7/2025, toàn bộ thị trấn Tân Túc cũ thuộc xã Tân Nhựt, TP Hồ Chí Minh. Tân Túc không còn là đơn vị hành chính, nhưng vẫn là tên vùng, tên chợ, tên đường mà người dân gọi hằng ngày.
Khu hành chính huyện Bình Chánh cũ bây giờ dùng làm gì?
Sau khi bỏ cấp huyện, các trụ sở được sắp xếp lại theo tổ chức mới của thành phố. Một phần có thể dùng cho xã Tân Nhựt hoặc các cơ quan khác. Bạn nên kiểm địa chỉ cơ quan cần đến trên cổng thông tin chính thức trước khi đi.
Đình Tân Túc có còn không?
Đình Tân Túc vẫn còn trên đường Nguyễn Hữu Trí, là di tích lịch sử cấp thành phố. Báo chí từng phản ánh đình xuống cấp và bị ngập khi nước sông lên; việc tu bổ thuộc kế hoạch của cơ quan quản lý di tích.