Ở xã Tân Nhựt, kẹt xe giờ tan ca là chuyện hằng ngày: chiều tối ngày thường, dòng xe máy từ khu công nghiệp Lê Minh Xuân (phần trên địa bàn xã), từ các xưởng, kho dọc Trần Đại Nghĩa và Quốc lộ 1 đổ ra cùng lúc, nhập với xe tải, xe khách, xe tan tầm từ trung tâm về. Những chỗ hay nghẽn nhất là cổng khu, các điểm đường nhỏ nhập vào Quốc lộ 1, các nút giao lớn. Cách xoay xở hiệu quả nhất là lệch giờ, chọn đường trong xã khi hợp lý và giữ bình tĩnh trong dòng xe.
Bài này viết cho người đi làm ca, người buôn bán, phụ huynh đưa đón con, những ai phải ra đường vào đúng khung giờ đó. Bài không ghi số phút kẹt hay số xe, vì không có số đo chính thức đáng tin cho từng điểm; những gì được mô tả là quy luật mà người sống ở đây nhận ra qua thời gian.
Vì sao giờ tan ca ở đây nghẹt hơn nơi khác
Ở khu dân cư trong nội thành, người đi làm tản ra theo nhiều giờ khác nhau. Ở vùng có khu công nghiệp như Tân Nhựt, hàng nghìn người cùng tan ca một lúc, từ cùng vài cổng, đi cùng vài con đường ra trục lớn. Trong vòng nửa giờ, một con đường hai làn phải chứa một lượng xe bằng cả buổi ngày thường.
Thêm vào đó, giờ tan ca chiều trùng với giờ tan tầm của dòng xe từ trung tâm thành phố về các xã tây nam, trùng với giờ xe tải được phép chạy sau khung cấm, trùng với giờ học sinh tan trường và giờ chợ chiều. Quốc lộ 1 qua Tân Túc, Tân Kiên cũ cùng lúc gánh tất cả các dòng ấy.
Hạ tầng đường trong xã phần lớn được làm từ thời vùng này còn là đồng ruộng, dân cư thưa; đường nhỏ, ít lối song song, nhiều đoạn chỉ một ngả ra quốc lộ. Khi dân số và nhà xưởng tăng nhanh hơn tốc độ mở đường, ùn tắc vào giờ tan ca là kết quả khó tránh.
Mùa mưa làm mọi thứ tệ hơn. Cơn mưa chiều ở vùng này hay rơi đúng khoảng tan ca; người đi xe máy dừng lại mặc áo mưa ngay bên đường, đoạn trũng đọng nước buộc cả dòng xe đi chậm, xe chết máy nằm giữa đường. Một chiều mưa lớn trùng triều cường có thể khiến quãng đường về nhà quen thuộc mất gấp mấy lần bình thường.
Những chỗ quen nghẽn
Người đi lại hằng ngày trong xã đều nhận ra các kiểu điểm nghẽn sau; vị trí cụ thể có thể đổi khi có công trình mới:
- Trước cổng khu công nghiệp và cổng các xưởng lớn: xe máy ùa ra cùng lúc, xe đưa rước công nhân đậu đón, hàng quán bên đường.
- Đường Trần Đại Nghĩa đoạn gần khu công nghiệp: trục chính đưa công nhân ra Quốc lộ 1, xen xe tải, xe container ra vào kho.
- Chỗ các đường trong xã nhập Quốc lộ 1: dòng xe nhỏ chờ chen vào dòng xe lớn, đèn tín hiệu ngắn hoặc không có đèn.
- Các nút giao lớn trên Quốc lộ 1: khu vực vòng xoay Nguyễn Văn Linh, khu vực đường nối vào cao tốc, nơi xe tan tầm, xe đi miền Tây và xe công nhân gặp nhau.
- Quanh chợ, trường học khu Tân Túc cũ: phụ huynh đón con, người đi chợ chiều, xe dừng đỗ hai bên.
- Các hẻm dẫn vào xóm trọ đông: hẹp, xe ra vào hai chiều, người bán hàng rong, trẻ con chơi.
Chỗ nghẽn thường không phải ở giữa đường mà ở chỗ hai dòng xe gặp nhau. Biết điều đó giúp chọn đường tốt hơn: đôi khi đi vòng một đoạn để nhập quốc lộ ở chỗ ít dòng xe đổ vào lại nhanh hơn.
Lệch giờ: cách hiệu quả nhất mà ít người làm
Phần lớn ùn tắc giờ tan ca tập trung trong một khoảng ngắn sau giờ tan. Nếu ra về sớm hơn một chút (khi được phép) hoặc nán lại muộn hơn một chút, dòng xe đã thưa đi rõ rệt. Nhiều người chọn ở lại xưởng thay đồ, rửa mặt, uống nước, nói chuyện với đồng nghiệp mươi mười lăm phút rồi mới ra cổng, về đến nhà không muộn hơn bao nhiêu mà đỡ mệt hơn hẳn.
Doanh nghiệp cũng có thể góp phần: lệch giờ tan giữa các bộ phận, các ca, mở thêm cổng ra, sắp xe đưa rước đậu ở chỗ không chắn đường. Một số nơi đã làm, giúp giảm cảnh hàng nghìn người cùng dồn ra một cổng. Người lao động có thể góp ý qua công đoàn cơ sở.
Với việc riêng như đi chợ, đi ngân hàng, đón con, hãy dời ra ngoài khung giờ tan ca nếu được. Đi chợ trước khi vào ca hoặc vào ngày nghỉ, gửi con ở lớp thêm giờ một chút để đón muộn, là những thay đổi nhỏ mà tiết kiệm được nhiều thời gian chờ trên đường.
Ví dụ giả định: hai vợ chồng cùng làm một khu, cùng tan một giờ, mỗi người một xe, cùng chen ra cổng. Nếu một người tan muộn hơn chút vì làm thêm, người kia về trước đón con, đi chợ, thì cả nhà vừa đỡ kẹt, vừa chia được việc. Những sắp xếp kiểu này nghe đơn giản nhưng nhiều gia đình chỉ nghĩ ra sau vài năm vật lộn với giờ tan ca.
Trong dòng xe đông: giữ an toàn và giữ bình tĩnh
Không leo lề, không đi ngược chiều. Khi kẹt, nhiều người leo vỉa hè, đi ngược chiều để thoát nhanh. Cách này gây va chạm với người đi bộ, với xe đi đúng chiều, và làm kẹt thêm cho người khác.
Giữ khoảng cách với xe phía trước. Dòng xe đông chạy, dừng liên tục; va quẹt nhỏ thường do bám quá sát. Va quẹt nhỏ giữa hai người mệt mỏi dễ thành cãi vã lớn.
Coi chừng xe lớn chen vào. Xe tải, xe đưa rước, xe container trong dòng xe máy đông có điểm mù lớn. Không chen vào bên phải xe lớn đang chuẩn bị rẽ.
Không dùng điện thoại khi đang chạy. Lúc xe nhích từng chút, nhiều người cầm điện thoại nhắn tin. Chỉ cần dòng xe chạy đột ngột là va chạm.
Nhường nhau ở chỗ nhập làn. Ở chỗ đường nhỏ nhập quốc lộ, nhường nhau theo lượt làm dòng xe thông nhanh hơn chen lấn.
Khi có va quẹt. Tấp vào lề, kiểm tra người trước, xe sau; nói chuyện bình tĩnh. Đừng đứng giữa đường cãi nhau làm kẹt thêm cả dòng xe.
Chọn đường về theo tình huống
Không có đường nào luôn nhanh nhất. Bảng dưới gợi ý cách nghĩ khi chọn đường về từ khu công nghiệp tới khu ở trong xã:
| Tình huống | Cách thường hợp | Vì sao |
|---|---|---|
| Nhà ở phía Tân Nhựt cũ, xưởng gần Trần Đại Nghĩa | Đi đường trong xã, tránh ra Quốc lộ 1 | Không phải chen vào dòng xe quốc lộ |
| Nhà ở phía Tân Túc cũ | Ra quốc lộ ở điểm nhập ít xe đổ vào | Tránh nút giao lớn giờ tan tầm |
| Nhà ở phía Tân Kiên cũ, gần Bình Tân | Đi các đường nhánh song song khi biết rõ | Bớt đoạn qua nút giao lớn |
| Trời mưa lớn | Đường lớn, có đèn, ít đoạn trũng | Đường tắt trong ấp dễ ngập, tối |
| Về khuya sau ca hai | Đường lớn, có đèn, có người qua lại | An toàn hơn đường vắng dù xa hơn |
Hỏi những người cùng xóm trọ làm cùng khu; mỗi xóm thường có một hai lối về quen mà người mới không biết. Nhưng lối tắt nào cũng phải được thử vào ban ngày, lúc trời khô, trước khi dùng vào giờ tan ca hay buổi tối.
Phụ huynh đón con giờ tan ca
Một trong những việc khó nhất với gia đình công nhân là đón con. Giờ tan trường thường sớm hơn hoặc trùng giờ tan ca, trong khi đường từ xưởng tới trường đang kẹt. Nhiều phụ huynh phải nhờ ông bà, hàng xóm, nhờ người đưa đón theo tháng, hoặc gửi con ở lớp bán trú, lớp thêm giờ của trường nếu có.
Khi tự đón, phụ huynh đừng dừng xe giữa đường trước cổng trường, đừng chở quá số người cho phép, và đội mũ bảo hiểm cho trẻ dù quãng đường ngắn. Cảnh một xe máy chở ba bốn người, trẻ không đội mũ, chen giữa dòng xe tan ca là cảnh đáng lo nhất trên các con đường của xã.
Thoả thuận với giáo viên, nhà trường về giờ đón muộn, người được phép đón thay, là việc nên làm ngay đầu năm học. Chuyện trường lớp, giờ học cụ thể thuộc mục học hành và sức khoẻ của trang.
Một số xóm trọ có người chuyên đưa đón trẻ theo tháng bằng xe máy, chở nhiều cháu một lúc. Trước khi gửi con, phụ huynh nên xem người đưa đón chạy xe thế nào, chở bao nhiêu cháu, có mũ bảo hiểm cho từng cháu không; an toàn của con quan trọng hơn chuyện tiện.
Những thay đổi dài hạn: điều đã có và điều nên chờ
Các dự án giao thông quanh vùng như đường nối Võ Văn Kiệt vào cao tốc, mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận, các công trình nâng cấp nút giao trên Quốc lộ 1 đều có mục tiêu giảm tải cho cửa ngõ tây nam. Nhưng những dự án ấy chủ yếu phục vụ dòng xe liên vùng; ùn tắc giờ tan ca ở các đường trong xã thì phụ thuộc nhiều hơn vào việc mở rộng, làm mới đường nội bộ và tổ chức giờ tan ca.
Người dân có thể góp ý về điểm ùn tắc thường xuyên, đèn tín hiệu bất hợp lý, chỗ cần thêm vạch kẻ đường qua chính quyền xã và các kênh tiếp nhận phản ánh giao thông của thành phố. Một góp ý có hình ảnh, thời điểm, vị trí rõ ràng có giá trị hơn nhiều lời than chung chung trên mạng.
Từ 1/7/2025, khi xã Tân Nhựt mới gom thêm cả những khu dân cư giáp Bình Tân và Quận 8 cũ, một số điểm ùn tắc trước đây nằm ở ranh hai đơn vị nay thuộc trọn trách nhiệm của một xã. Điều này có thể giúp việc phối hợp phân luồng, xử lý lấn chiếm ở các điểm ấy thuận hơn, nhưng hiệu quả thế nào thì còn phải chờ thực tế.
Trong lúc chờ những thay đổi lớn, những thay đổi nhỏ của từng người như lệch giờ, chọn đường hợp lý, nhường nhau ở chỗ nhập làn vẫn là thứ làm con đường về nhà mỗi chiều đỡ nặng nề hơn.
Câu hỏi thường gặp
Giờ nào ở Tân Nhựt kẹt xe nhất?
Thường là chiều tối ngày thường, khi giờ tan ca của các xưởng trùng giờ tan tầm từ trung tâm về và giờ tan trường. Buổi sáng trước giờ vào ca cũng đông nhưng thường dàn trải hơn.
Đường Trần Đại Nghĩa giờ tan ca có kẹt không?
Đoạn gần khu công nghiệp thường đông vì là trục chính đưa công nhân ra Quốc lộ 1, xen xe tải ra vào kho. Người ở phía Tân Nhựt cũ có thể chọn đường trong xã để tránh ra quốc lộ.
Có nên đi đường tắt qua ruộng, qua ấp để tránh kẹt?
Ban ngày, trời khô, đường tắt quen có thể giúp. Trời mưa, buổi tối, đường tắt trong ấp thường tối, trũng, vắng; khi đó đường lớn có đèn an toàn hơn dù chậm hơn.
Doanh nghiệp có thể làm gì để giảm kẹt giờ tan ca?
Lệch giờ tan giữa các bộ phận, mở thêm cổng ra, sắp xe đưa rước đậu đúng chỗ, phối hợp với chính quyền địa phương phân luồng. Người lao động có thể góp ý qua công đoàn cơ sở.
Kẹt xe làm trễ giờ vào ca thì có bị phạt không?
Tuỳ nội quy của doanh nghiệp. Cách tốt nhất là xuất phát sớm hơn, nắm rõ quy định về đi trễ, và báo ngay cho tổ trưởng khi gặp sự cố bất khả kháng như tai nạn, ngập nặng trên đường.
Phản ánh điểm kẹt xe thường xuyên ở đâu?
Có thể phản ánh với UBND xã, công an xã hoặc qua kênh tiếp nhận phản ánh chung của TP.HCM, kèm hình ảnh, thời điểm và vị trí cụ thể để cơ quan chức năng xem xét.