Nằm giữa trung tâm TP.HCM và cửa ngõ đi miền Tây, có Quốc lộ 1, đường Trần Đại Nghĩa và đầu cao tốc TP.HCM – Trung Lương ở gần, xã Tân Nhựt có nhiều kho hàng, bãi xe, bãi container và doanh nghiệp vận tải. Việc làm thường gặp là bốc xếp, nhân viên kho, lái xe nâng, lái xe tải, phụ xe, điều phối, kiểm đếm hàng. Mỗi vị trí đòi kỹ năng, giấy tờ và chịu rủi ro khác nhau; lái xe nâng, lái xe tải phải có chứng chỉ hoặc giấy phép đúng hạng.
Bài viết cho người đang cân nhắc vào nghề kho vận ở vùng này, hoặc đã làm ở nơi khác và muốn biết nhịp làm việc ở đây. Bài không nêu mức thu nhập, không nhắc tên doanh nghiệp. Việc mở kho, kinh doanh vận tải dưới góc chủ doanh nghiệp thuộc mục doanh nghiệp và kinh doanh của trang.
Vì sao kho bãi tụ về vùng này
Hàng hoá từ đồng bằng sông Cửu Long lên TP.HCM và hàng từ thành phố về miền Tây đều đi qua cửa ngõ tây nam. Quốc lộ 1 qua Tân Túc, Tân Kiên cũ là trục lâu đời; cao tốc TP.HCM – Trung Lương và đại lộ Võ Văn Kiệt mở thêm đường nhanh. Doanh nghiệp đặt kho ở đây để vừa gần nguồn hàng miền Tây, vừa vào được nội thành và các cảng, các khu công nghiệp khác.
Đất ở vùng ven đô rộng hơn, tiền thuê thấp hơn nội thành, nên có nhiều bãi xe, kho trung chuyển, kho lạnh nhỏ, kho vật liệu xây dựng, bãi chứa container rỗng. Bên cạnh đó, khu công nghiệp Lê Minh Xuân (phần trên địa bàn xã) và các khu láng giềng cần dịch vụ kho, vận chuyển nguyên liệu và thành phẩm. Danh bạ doanh nghiệp của trang cho thấy nhóm kho bãi – vận tải là một nhóm ngành đông trên địa bàn, bên cạnh sản xuất và xây dựng.
Vì kho bám theo đường lớn, việc làm kho vận ở đây gắn chặt với giao thông: giờ cấm tải vào nội thành, kẹt xe Quốc lộ 1, mưa ngập đường nội bộ đều ảnh hưởng trực tiếp tới giờ làm, giờ tan của người làm kho.
Một số dự án giao thông quanh vùng như mở rộng cao tốc TP.HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận đã được công bố và đang triển khai theo từng giai đoạn. Khi hoàn thành, luồng xe hàng có thể thay đổi; nhưng tiến độ thực tế phải theo dõi thông báo chính thức, người tìm việc không nên chọn chỗ làm dựa trên lời đồn về đường sắp mở.
Các vị trí thường gặp
Tên gọi vị trí mỗi nơi một kiểu, nhưng về cơ bản có các nhóm sau. Cột "giấy tờ, kỹ năng" chỉ nêu điều thường được yêu cầu, còn tuỳ doanh nghiệp:
| Vị trí | Công việc chính | Giấy tờ, kỹ năng thường cần |
|---|---|---|
| Bốc xếp | Xếp dỡ hàng lên xuống xe, container, kệ | Sức khoẻ tốt, biết nâng hàng đúng tư thế |
| Nhân viên kho | Nhập xuất hàng, kiểm đếm, sắp xếp vị trí, kiểm kê | Cẩn thận, dùng được máy quét, phần mềm kho cơ bản |
| Lái xe nâng | Nâng hạ, di chuyển pallet trong kho, bãi | Chứng chỉ vận hành xe nâng theo quy định |
| Lái xe tải | Chở hàng nội thành, đi tỉnh, về miền Tây | Giấy phép lái xe đúng hạng, kinh nghiệm đường |
| Phụ xe | Đi cùng tài xế, bốc dỡ, giao nhận chứng từ | Sức khoẻ, cẩn thận giấy tờ |
| Điều phối, giao nhận | Sắp lịch xe, liên lạc khách, theo dõi đơn | Tin học văn phòng, giao tiếp, chịu áp lực giờ giấc |
Người mới chưa có tay nghề thường bắt đầu từ bốc xếp hoặc phụ kho, làm quen hàng hoá, quy trình và giờ giấc của kho. Sau một thời gian, học thêm chứng chỉ xe nâng hoặc nâng hạng bằng lái là con đường phổ biến để lên vị trí ổn định hơn.
Nhịp làm việc: theo xe, theo hàng, theo giờ cấm tải
Khác xưởng sản xuất chạy theo ca cố định, kho vận chạy theo xe và theo hàng. Xe về trễ vì kẹt Quốc lộ 1 thì người bốc xếp phải chờ; hàng dồn cuối tháng, trước Tết thì làm tới khuya. Kho phục vụ nội thành thường phải canh giờ cấm xe tải của thành phố, nên có nơi xếp hàng ban đêm, giao sáng sớm.
Nhịp này có cái lợi là đôi khi có thời gian rảnh giữa các chuyến, nhưng cái khó là khó đoán trước giờ về. Người có con nhỏ, có việc nhà cần giờ cố định nên hỏi kỹ khi phỏng vấn: thường tan lúc nào, có làm đêm không, có trực Tết không, mùa cao điểm kéo dài bao lâu.
Mùa mưa là thử thách riêng. Bãi đất, đường nội bộ quanh kho có nơi lầy, đọng nước khi mưa lớn gặp triều cường. Bốc dỡ dưới mưa thì trơn, hàng ướt, nguy cơ trượt ngã cao. Hỏi xem kho có mái che khu bốc dỡ không, có phát áo mưa, ủng không.
Xe nâng: nghề nhiều người nhắm tới
Phải học và có chứng chỉ. Vận hành xe nâng là công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động; người lái cần được đào tạo và có chứng chỉ theo quy định. Nhiều cơ sở đào tạo nghề ở TP.HCM mở lớp ngắn hạn; nên chọn nơi được phép đào tạo và cấp chứng chỉ hợp lệ.
Học xong vẫn cần tập ở kho thật. Kho hẹp, kệ cao, sàn trơn khác hẳn sân tập. Người mới nên được kèm một thời gian, chạy chậm, nâng hàng vừa sức trước khi làm ca đông.
Kiểm xe trước ca. Phanh, còi, đèn, càng nâng, xích, bình điện hoặc nhiên liệu. Xe có vấn đề thì báo, không chạy cố.
Người đi bộ là rủi ro lớn nhất. Phần lớn va chạm xe nâng là với người đi bộ trong kho. Bấm còi ở góc khuất, chạy lùi khi hàng che tầm nhìn, không chở người trên càng nâng.
Không nâng quá tải. Mỗi xe có tải trọng và chiều cao nâng giới hạn. Hàng xếp lệch, quá tải dễ làm xe lật.
Lái xe tải từ Tân Nhựt: đường quen, rủi ro quen
Tài xế xe tải xuất phát từ kho ở Tân Nhựt thường chạy ba hướng: vào nội thành qua Quốc lộ 1, Võ Văn Kiệt hay Nguyễn Văn Linh; về miền Tây qua cao tốc TP.HCM – Trung Lương hoặc Quốc lộ 1; đi các khu công nghiệp, cảng ở nơi khác. Mỗi hướng có giờ cấm, đoạn hay kẹt, trạm thu phí, quy định tải trọng riêng; tài xế lâu năm thuộc như lòng bàn tay, người mới thì phải học từ từ.
Rủi ro lớn nhất là mệt mỏi và vội vàng. Chạy đêm, chờ hàng lâu rồi phải chạy gấp cho kịp giờ, ngủ không đủ. Pháp luật giới hạn thời gian lái xe liên tục và thời gian lái trong ngày đối với người lái xe kinh doanh vận tải; doanh nghiệp làm ăn đàng hoàng sẽ sắp lịch theo đúng giới hạn này. Đừng nhận chạy tiếp khi đã quá mệt.
Một vấn đề riêng của vùng là xe tải đi chung đường với rất đông xe máy công nhân vào giờ tan ca, đặc biệt trên Trần Đại Nghĩa và đoạn Quốc lộ 1 qua Tân Túc, Tân Kiên. Điểm mù quanh xe lớn là chỗ xe máy hay lọt vào. Tài xế chạy chậm, quan sát gương kỹ khi rẽ phải, và kiên nhẫn trong dòng xe là cách giữ an toàn cho cả hai phía.
Bốc xếp: việc nặng và cách làm bền
Bốc xếp là việc dễ vào nhất nhưng cũng hao sức nhất. Nhiều người trẻ từ quê lên làm bốc xếp vài năm rồi đau lưng, đau gối, phải nghỉ. Cách làm bền là học nâng đúng tư thế từ đầu: đứng sát hàng, gập gối, giữ lưng thẳng, dùng lực chân, không vặn người khi đang nâng. Hàng nặng, cồng kềnh thì nâng hai người, dùng xe đẩy, xe nâng tay.
Đồ bảo hộ cơ bản gồm giày mũi cứng, găng tay, áo phản quang khi làm ngoài bãi, mũ bảo hộ nơi có hàng xếp cao. Làm ngoài trời nắng thì cần nước uống đầy đủ và chỗ nghỉ có bóng mát. Đau lưng kéo dài, tê chân, đau khớp thì đi khám, đừng chỉ dán cao rồi làm tiếp.
Không ít nhóm bốc xếp làm khoán theo chuyến, theo tấn, không hợp đồng. Thu nhập có thể nhanh nhưng không có bảo hiểm, gặp tai nạn thì khó. Làm qua doanh nghiệp có hợp đồng, dù thu nhập ban đầu có thể không cao bằng, thường an toàn hơn về lâu dài.
Lên nghề: từ bốc xếp thành nhân viên kho, điều phối
Kho vận là ngành có đường lên nghề khá rõ cho người chịu học. Người bốc xếp làm lâu, hiểu hàng, hiểu quy trình nhập xuất có thể chuyển sang nhân viên kho, kiểm đếm. Biết dùng máy tính, phần mềm quản lý kho, bảng tính thì có thể làm tổ trưởng kho, điều phối xe, nhân viên giao nhận.
Các lớp ngắn hạn về quản lý kho, nghiệp vụ giao nhận, tin học văn phòng được nhiều trường nghề, trung tâm đào tạo ở thành phố tổ chức, có lớp buổi tối, cuối tuần. Người làm ca nên chọn lớp theo lịch ca của mình.
Với tài xế, nâng hạng giấy phép lái xe để chạy được xe lớn hơn là cách tăng lựa chọn việc làm. Việc này cần đủ điều kiện về thời gian hành nghề, số km lái an toàn, sức khoẻ theo quy định; hỏi cơ sở đào tạo lái xe để biết điều kiện hiện hành.
Người làm kho lâu năm thường nói nghề này quý nhất ở tính cẩn thận: đếm đúng, ghi đúng, xếp đúng chỗ. Một người cẩn thận được tin giao chìa khoá kho, giao kiểm kê cuối tháng, và đó là bước đầu để được đề bạt.
Câu hỏi nên đặt khi phỏng vấn việc kho vận
Việc kho vận có nhiều biến thể, nên câu hỏi phải cụ thể hơn việc xưởng. Danh sách gợi ý:
- Kho ở đâu chính xác, có làm thêm ở kho khác, bãi khác không.
- Giờ làm thường lệ, có làm đêm, làm Chủ nhật, trực Tết không.
- Hàng chủ yếu là gì: hàng khô, hàng lạnh, vật liệu nặng, hoá chất.
- Có xe nâng, xe đẩy, băng tải hỗ trợ không, hay bốc tay hoàn toàn.
- Ai cấp đồ bảo hộ, giày, găng, áo phản quang.
- Với tài xế: lịch chạy, tuyến chính, quy định nghỉ giữa các chuyến, ai chịu trách nhiệm khi hàng hư hỏng.
- Ký hợp đồng với ai, có tham gia bảo hiểm không.
Kho chứa hoá chất, hàng nguy hiểm có yêu cầu riêng về huấn luyện và trang bị; nếu được tuyển vào kho loại này, hỏi kỹ về đào tạo trước khi làm.
Câu hỏi thường gặp
Chưa có kinh nghiệm có xin việc kho được không?
Được, nhất là các vị trí bốc xếp, phụ kho, kiểm đếm hàng đơn giản. Người tuyển thường chú ý sức khoẻ, sự cẩn thận và chuyên cần. Sau một thời gian, học thêm chứng chỉ xe nâng hoặc tin học sẽ mở đường lên vị trí khác.
Học chứng chỉ xe nâng ở đâu?
Nhiều trường nghề và trung tâm đào tạo ở TP.HCM mở lớp vận hành xe nâng ngắn hạn. Nên chọn cơ sở được phép đào tạo, cấp chứng chỉ hợp lệ, hỏi rõ thời lượng thực hành và tham khảo người đã học.
Làm kho có phải làm đêm không?
Tuỳ kho. Kho phục vụ giao hàng vào nội thành thường làm đêm hoặc rạng sáng vì giờ cấm xe tải; kho phục vụ khu công nghiệp thường theo giờ hành chính hoặc ca. Hỏi kỹ khi phỏng vấn.
Bốc xếp lâu năm bị đau lưng thì nên làm gì?
Nên đi khám để được chẩn đoán đúng, không tự uống thuốc giảm đau kéo dài. Trong lúc làm, dùng dụng cụ hỗ trợ, nâng đúng tư thế, chia hàng nhỏ, và cân nhắc chuyển sang vị trí ít nâng tay hơn.
Lái xe tải ra vào Tân Nhựt giờ nào dễ nhất?
Mỗi hướng một khác, và còn phụ thuộc quy định giờ cấm tải vào nội thành. Nhìn chung nên tránh giờ tan ca chiều trên Trần Đại Nghĩa và Quốc lộ 1, khi xe máy công nhân đổ ra rất đông.
Kho vận có phải làm hợp đồng như công nhân xưởng không?
Có. Người làm thuê cho doanh nghiệp kho vận theo hợp đồng lao động có quyền và nghĩa vụ như người lao động khác: hợp đồng, bảo hiểm, an toàn lao động, nghỉ ngơi theo luật. Làm khoán không hợp đồng thì thiệt thòi khi có rủi ro.