Người làm phổ thông ở xã Tân Nhựt muốn có việc ổn định hơn thường đi theo các nghề gắn với khu công nghiệp và kho bãi quanh vùng: điện công nghiệp, điện dân dụng, hàn, cơ khí, vận hành xe nâng, lái xe hạng lớn, bảo trì máy, tin học văn phòng, nghiệp vụ kho. Chọn nghề nên dựa vào việc đang có quanh mình, chọn cơ sở đào tạo được phép cấp chứng chỉ, và chọn lớp buổi tối, cuối tuần hợp lịch ca.
Bài này không xếp hạng trường, không quảng cáo cơ sở đào tạo nào. Học phí và các đợt hỗ trợ thay đổi theo thời điểm, nên bài chỉ nêu cách chọn và cách hỏi. Người bị mất việc có bảo hiểm thất nghiệp, người thuộc diện chính sách, lao động nông thôn có thể được hỗ trợ học nghề — điều kiện cụ thể phải hỏi nơi có thẩm quyền.
Nhìn quanh mình trước khi chọn nghề
Cách chọn nghề thực tế nhất là nhìn vào những doanh nghiệp đang có mặt quanh nơi mình sống. Ở Tân Nhựt, đó là khu công nghiệp Lê Minh Xuân (phần trên địa bàn xã) với các xưởng nhựa, hoá chất, cơ khí, thực phẩm, bao bì; các kho bãi, doanh nghiệp vận tải dọc Quốc lộ 1 và Trần Đại Nghĩa; các công trình xây dựng nhà ở khắp xã; các khu công nghiệp láng giềng phía Bình Tân. Nghề nào được những nơi này cần thường xuyên thì học xong có chỗ làm gần nhà.
Đọc các thông báo tuyển dụng dán ở cổng xưởng trong vài tuần, ghi lại vị trí nào xuất hiện nhiều: thợ điện bảo trì, thợ hàn, vận hành máy, lái xe nâng, nhân viên kho, kiểm hàng chất lượng. Hỏi người quen trong xưởng xem tổ bảo trì, tổ kỹ thuật đang thiếu người gì. Đó là dữ liệu tốt hơn mọi lời quảng cáo khoá học.
Cũng nên nghĩ tới sức khoẻ và độ tuổi. Nghề hàn, cơ khí đòi sức và chịu nóng, khói; nghề tin học, kế toán kho cần ngồi lâu, cẩn thận số liệu; nghề lái xe đòi sức tập trung và chịu đi xa. Chọn nghề hợp với mình thì mới theo được lâu. Ai có bệnh về hô hấp, về mắt, về cột sống nên hỏi bác sĩ trước khi chọn nghề có khói, bụi, ánh sáng mạnh hay phải nâng vật nặng.
Một số nghề gắn với việc làm quanh xã
Bảng giúp hình dung nghề nào gắn với nơi làm nào và điều kiện học thường gặp; thời gian học thực tế tuỳ chương trình của từng cơ sở:
| Nghề | Nơi thường cần | Điều nên biết khi học |
|---|---|---|
| Điện công nghiệp, điện dân dụng | Tổ bảo trì xưởng, công trình nhà ở, kho | An toàn điện là phần bắt buộc; cần thực hành nhiều |
| Hàn, gia công kim loại | Xưởng cơ khí, kết cấu thép, xưởng sửa chữa | Chịu nóng, khói; học cách bảo vệ mắt, phổi |
| Vận hành xe nâng | Kho, bãi, xưởng sản xuất | Cần chứng chỉ hợp lệ; thực hành trên xe thật |
| Lái xe tải hạng lớn | Doanh nghiệp vận tải, kho hàng | Phải đủ điều kiện nâng hạng theo quy định |
| Vận hành, bảo trì máy | Xưởng nhựa, bao bì, thực phẩm | Thường học tại chỗ kết hợp khoá ngắn |
| Tin học văn phòng, nghiệp vụ kho | Văn phòng xưởng, kho, điều phối | Học buổi tối được, cần máy tính để tập |
Ngoài các nghề trên, một số người chọn học nấu ăn tập thể, may công nghiệp, sửa xe máy, sửa điện lạnh để vừa đi làm công vừa có thể tự mở tiệm sau này.
Chọn cơ sở đào tạo: những câu hỏi nên đặt
Cơ sở có được phép đào tạo nghề đó không? Hỏi giấy phép hoạt động giáo dục nghề nghiệp, ngành nghề được phép đào tạo. Với những nghề có yêu cầu chứng chỉ như vận hành thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, lái xe, chứng chỉ phải do nơi có thẩm quyền cấp mới có giá trị.
Thời lượng thực hành bao nhiêu? Nghề tay chân học chủ yếu bằng tay. Một khoá nói nhiều, làm ít thì khó ra nghề. Hỏi xem học viên được thực hành trên thiết bị thật bao nhiêu buổi.
Lịch học có hợp lịch ca không? Nhiều cơ sở ở TP.HCM mở lớp tối, lớp cuối tuần cho người đi làm. Người làm ca xoay cần hỏi có học bù được không khi trùng ca.
Học xong được gì? Chứng chỉ sơ cấp, chứng chỉ an toàn, bằng trung cấp hay chỉ giấy chứng nhận tham dự. Mỗi loại có giá trị khác nhau khi xin việc.
Đường đi học. Từ Tân Nhựt đi học ở Bình Tân, Bình Chánh cũ hay nội thành mất thời gian khác nhau, nhất là giờ cao điểm trên Quốc lộ 1. Tính đường về sau buổi học tối để không quá sức.
Học khi đang làm ca: sắp xếp thế nào
Khó khăn lớn nhất của công nhân muốn học nghề không phải học phí mà là thời gian và sức. Tan ca chiều, ăn vội rồi chạy đi học tối, về tới phòng trọ đã khuya, sáng sớm lại vào ca. Kéo dài vài tháng, nhiều người bỏ dở. Muốn học tới nơi, cần chọn khoá ngắn, mục tiêu rõ, và thoả thuận với gia đình, bạn cùng phòng về việc nhà trong thời gian học.
Một số doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ người lao động học nâng tay nghề: sắp ca cố định trong thời gian học, hỗ trợ một phần học phí, cử đi học các khoá chuyên môn. Hỏi phòng nhân sự trước khi tự đăng ký; đôi khi chỉ một lời đề nghị là được xếp ca hợp lý.
Học tại chỗ cũng là một con đường. Xin vào tổ bảo trì làm phụ, theo thợ điện, thợ máy trong xưởng, vừa làm vừa học, sau đó đi học thêm khoá ngắn để có chứng chỉ. Cách này chậm hơn nhưng thực tế và ít tốn kém.
Học trực tuyến cũng hỗ trợ được phần lý thuyết như tin học văn phòng, đọc bản vẽ cơ bản, kiến thức an toàn điện. Tuy vậy phần thực hành tay nghề và các chứng chỉ có giá trị pháp lý vẫn phải học và thi tại cơ sở được phép; đừng nhầm giấy chứng nhận hoàn thành khoá trực tuyến với chứng chỉ nghề.
Hỗ trợ học nghề: ai có thể được, hỏi ở đâu
Người đang hưởng trợ cấp thất nghiệp có thể được hỗ trợ học nghề theo quy định của bảo hiểm thất nghiệp. Hồ sơ đề nghị thường làm qua trung tâm dịch vụ việc làm, nơi cũng tư vấn nghề và giới thiệu cơ sở đào tạo. Đây là quyền lợi nhiều người không biết, mất việc rồi về quê luôn mà không dùng tới.
Lao động nông thôn, người có đất nông nghiệp bị thu hồi, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật, bộ đội xuất ngũ có thể thuộc diện được hỗ trợ đào tạo nghề theo các chương trình của Nhà nước và thành phố. Ở xã Tân Nhựt, nơi hỏi đầu tiên là UBND xã và các đoàn thể như hội nông dân, hội phụ nữ, đoàn thanh niên.
Điều kiện và mức hỗ trợ thay đổi theo từng thời kỳ, nên hỏi trực tiếp thay vì dựa vào thông tin cũ. Cẩn trọng với những lời mời "học nghề miễn phí, bao việc làm" mà đòi đặt cọc, giữ giấy tờ gốc hay ký giấy vay.
Người lớn tuổi và người ít học chữ
Không ít người lao động ở vùng ven đô chưa học hết phổ thông, hoặc đã lâu không cầm bút. Một số nghề và chứng chỉ yêu cầu trình độ văn hoá nhất định; một số khác chú trọng thực hành nhiều hơn. Hỏi rõ điều kiện đầu vào trước khi đăng ký để khỏi mất công.
Các trung tâm giáo dục thường xuyên và chương trình bổ túc văn hoá giúp người lớn học tiếp chương trình phổ thông, mở cánh cửa cho các khoá nghề cao hơn. Học bổ túc buổi tối cùng lúc với đi làm là lựa chọn của nhiều người trẻ từng bỏ học sớm.
Với người trung niên, học một nghề ngắn gắn với kinh nghiệm sẵn có thường hiệu quả hơn bắt đầu nghề mới hoàn toàn: người từng làm ruộng học vận hành máy nông nghiệp, chăm cây xanh; người từng nấu ăn học nấu ăn tập thể, an toàn thực phẩm; người từng lái xe máy lâu năm học lái xe hạng phù hợp.
Kế hoạch học nghề sáu bước
Một kế hoạch đơn giản, ghi ra giấy, giúp người đi làm không bỏ dở giữa chừng:
- Ghi lại công việc hiện tại và công việc muốn làm sau một, hai năm.
- Hỏi ít nhất hai người đang làm công việc đó: cần biết gì, cần chứng chỉ gì.
- Tìm hai, ba cơ sở đào tạo, so sánh giấy phép, thời lượng thực hành, lịch học, đường đi.
- Hỏi phòng nhân sự và UBND xã, trung tâm dịch vụ việc làm về hỗ trợ có thể nhận.
- Thu xếp lịch ca, việc nhà, chi tiêu cho thời gian học; để dành một khoản cho học phí, đi lại.
- Học xong, cập nhật hồ sơ xin việc, đề nghị chuyển vị trí trong doanh nghiệp hiện tại trước khi tìm nơi khác.
Bước cuối hay bị bỏ qua. Nhiều doanh nghiệp ưu tiên người trong nhà đã có chứng chỉ khi tuyển vị trí kỹ thuật, vì họ đã hiểu xưởng, hiểu máy.
Những điều không nên làm
Không mua chứng chỉ không qua học. Chứng chỉ vận hành thiết bị, giấy phép lái xe giả hoặc cấp sai quy định có thể bị phát hiện khi kiểm tra, người dùng bị xử lý, và nguy hiểm hơn là người chưa biết làm lại vận hành máy, lái xe. Hậu quả có thể là tai nạn cho chính mình và người khác.
Không đăng ký nhiều khoá cùng lúc rồi bỏ dở hết. Một chứng chỉ học tới nơi giá trị hơn ba khoá học nửa chừng. Tiền học phí, tiền xăng đi lại từ Tân Nhựt tới lớp mỗi tối cộng lại không nhỏ; bỏ giữa chừng là mất cả tiền lẫn sức.
Không nghỉ việc đang có để đi học toàn thời gian khi chưa tính kỹ chi tiêu. Với người có gia đình, con nhỏ, vừa làm vừa học thường an toàn hơn, dù chậm hơn. Nếu buộc phải nghỉ để học, nên để dành đủ tiền sinh hoạt, tiền trọ cho cả thời gian học và vài tháng tìm việc sau đó.
Không tin quảng cáo bảo đảm việc làm với thu nhập cụ thể sau khoá học. Cơ sở đào tạo có thể giới thiệu việc, nhưng tuyển hay không là quyền doanh nghiệp; còn thu nhập phụ thuộc vị trí, tay nghề và thị trường từng lúc.
Câu hỏi thường gặp
Công nhân làm ca có học nghề buổi tối được không?
Được, nhiều cơ sở mở lớp tối và cuối tuần cho người đi làm. Khó nhất là giữ sức và giữ lịch; nên chọn khoá ngắn, hỏi doanh nghiệp về khả năng xếp ca cố định trong thời gian học.
Mất việc có được hỗ trợ học nghề không?
Người đang hưởng bảo hiểm thất nghiệp có thể được hỗ trợ học nghề theo quy định. Hỏi trung tâm dịch vụ việc làm của thành phố khi làm hồ sơ thất nghiệp để biết điều kiện và thủ tục.
Học nghề nào dễ có việc gần Tân Nhựt?
Những nghề gắn với khu công nghiệp và kho bãi quanh vùng như điện, hàn, cơ khí, vận hành và bảo trì máy, xe nâng, lái xe, nghiệp vụ kho. Xem thông báo tuyển dụng ở cổng xưởng trong vài tuần để biết nghề nào đang được cần nhiều.
Làm sao biết cơ sở dạy nghề có uy tín?
Hỏi giấy phép đào tạo, xem xưởng thực hành, hỏi thời lượng thực hành, hỏi học viên cũ, và xem chứng chỉ cấp ra là loại gì. Cẩn trọng với nơi hứa bao đậu, bao việc làm hoặc đòi giữ giấy tờ gốc.
Lớn tuổi có nên học nghề mới không?
Có thể, nhưng nên chọn nghề gần với kinh nghiệm và sức khoẻ của mình, khoá học ngắn, thực hành nhiều. Hỏi các đoàn thể ở xã về các lớp dành cho lao động trung niên.
Học xong chứng chỉ có được tăng lương ngay không?
Không có bảo đảm nào như vậy. Chứng chỉ giúp đủ điều kiện ứng tuyển vị trí kỹ thuật và là căn cứ để đề nghị chuyển vị trí; quyết định cuối cùng phụ thuộc doanh nghiệp, tay nghề thực tế và nhu cầu công việc.